„Rozpowszechniać się też zaczęła kara umowna płacona przez stronę w razie niedotrzymania umowy.
Do umów realnych znanych prawu longobardzkiemu należały zamiana, kupno—sprzedaż, darowizna. Dla ważności darowizny wymagało prawo lóngobardzkie dokonania przez obdarowanego daru wzajemnego (Lohngeld).
Znana też była prawu longobardzkiemu umowa o dzieło, o najem pracy, pożyczka, depozyt.
Prawo małżeńskie. Pewne postanowienia Edyktu Rotara pozwalają przyjąć, że u Longobardów zawierano kiedyś małżeństwo przez porwanie. Późniejszy rozwój szedł w kierunku kupna żony, a właściwie opieki, mundium nad żoną. Zawarcie małżeństwa składało się z dwóch aktów prawnych. Pierwszym z nich były zmówiny. Stanowiły one umowę między muntwaldem niewiasty a narzeczonym, na mocy której muntwald niewiasty — był nim ojciec względnie brat. stryj lub inny krewny — zobowiązywał się oddać znajdującą się pod jego władzą niewiastę narzeczonemu za żonę. ten zaś zobowiązał się zapłacić ustaloną w umowie sumę (tzw. meta, pretium, wiano), którą początkowo uiszczał już przy zmówinach w całości lub co najmniej część wiana, albo też, jak to następnie weszło w zwyczaj, zobowiązywał się do jej zapłacenia drogą wadiacji. Później, zwłaszcza w czasach Liutpranda muntwald otrzymywał tylko kwotę symboliczną, podczas gdy meta przypadała niewieście jako zaopatrzenie na wypadek owdowienia. Pierwotnie wręczano też dary, których „składanie posiadało doniosły wpływ na skutki prawne zawartej umowy, co przeszło następnie na pierścionek, który dary te zastępował. Wypływa to również w postanowieniach Liutpranda, wedle których pogwałcenie zmówin utwierdzonych daniem pierścionka jako zadatku pociągało za sobą karę" (W. Abraham).“(12)